منابع و مآخذ

چگونه از این منابع استفاده کنیم

پژوهش سکه‌شناسی ایران در دوره‌های گوناگون به‌طور یکسان توسعه نیافته است. برای دورهٔ هخامنشی و سلوکی، آثار اصلی به انگلیسی و آلمانی هستند که بیشتر میان ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۰ منتشر شده و تقریباً تماماً بر پایهٔ مطالعهٔ سنبه‌ها استوارند. برای دورهٔ اشکانی، «مقدمه‌ای بر سکه‌شناسی اشکانی» سل‌وود بیش از چهار دهه پس از ویرایش دوم، همچنان مرجع گونه‌شناختی است؛ منابع آنلاینی مانند آرشیو Parthia.com ادوارد هاپکینز آن را تکمیل کرده‌اند ولی جایگزینش نشده‌اند. برای دورهٔ ساسانی، مرجع طلایی، مجموعهٔ چندجلدی Sylloge Nummorum Sasanidarum فرهنگستان علوم اتریش است — هر سند کاتالوگی گنجینهٔ ایران در این دوره به SNS ارجاع متقابل دارد.

برای سکه‌شناسی دورهٔ اسلامی، «فهرست سکه‌های اسلامی» استفن آلبوم مرجع کاری ضروری است: یک جلد که هر سلسلهٔ اسلامی از امویان تا اوایل دوران مدرن را پوشش می‌دهد، با شماره‌های گونه‌ای که در سراسر کاتالوگ‌های فروشندگان و توصیف‌های مزایده به‌طور عام ارجاع می‌شوند. شماره‌های کاتالوگ (مثلاً Album 2275 برای عباسی صفوی شاه عباس یکم) پایدارند و ارزش حفظ کردن دارند. برای سلسله‌های ایرانی تخصصی — آل‌بویه، غزنوی، خوارزمشاهی — آلبوم به تک‌نگاری‌های عمیق‌تر ارجاع می‌دهد.

پایگاه‌های دادهٔ آنلاین

پایگاه دادهٔ Mantis انجمن سکه‌شناسی آمریکا بزرگ‌ترین گنجینهٔ آنلاین واحد سکه‌های ایرانی و اسلامی در دسترس عمومی است. این پایگاه بر اساس گونه، ضرابخانه، شاه و تاریخ قابل جست‌وجو است و هر سند به تصاویری با وضوح بالا پیوند دارد. ANS همچنین میزبان Seleucid Coins Online، همراه دیجیتال کاتالوگ بزرگ هلنی هاوتُن و لُربر، است. پایگاه مجموعهٔ موزهٔ بریتانیا کوچک‌تر است ولی به‌طور خاص برای مواد ساسانی، عرب-ساسانی و اوایل اسلامی شبکهٔ تجاری اقیانوس هند قوی است. آرشیوهای مزایده — CNG، Heritage، Roma Numismatics، Künker — برای ارزش‌های بازار و ردیابی گونه‌های تازه‌کشف‌شده ضروری هستند.

برای دورهٔ مدرن، موزهٔ پول بانک مرکزی ایران کاتالوگ‌های خود از اسکناس‌ها و سکه‌های پهلوی و جمهوری اسلامی را با تصاویر و مشخصات فنی منتشر می‌کند. کاتالوگ استاندارد سکه‌های جهان Krause انتشارات ایرانی مدرن را در سری‌های شماره‌گذاری‌شده (KM-#) پوشش می‌دهد که به‌طور عام در نرم‌افزارهای جمع‌آوری ارجاع می‌شوند. برای گونه‌های اسکناس اوایل قرن بیستم، اثر استاندارد Banknote Book اوون لینزمایر است که با اشتراک دیجیتال قابل دسترس است.

منابع دست اول

فراتر از ادبیات ثانویه، مهم‌ترین منابع دست اول برای سکه‌شناسی ایران، خود سکه‌های بازمانده و سوابق مستند ضرابخانه‌ها هستند. لوح‌های اداری هخامنشی از تخت‌جمشید (آرشیوهای استحکامات و خزانهٔ تخت‌جمشید، منتشرشده توسط هَلاک و کامرون) وزن فلز ورودی و خروجی خزانهٔ شاهنشاهی را ثبت می‌کنند. مهرها و گل‌مهرهای ساسانی، سکه‌ها را با حفظ نام‌ها، عناوین و شهرهای ضرابخانه‌ای که همیشه روی نقرهٔ بازمانده خوانا نیست، تکمیل می‌کنند. برای دورهٔ اسلامی، آثار جغرافی‌دانان عرب قرون وسطی (ابن خرداذبه، اصطخری، ابن حوقل، مقدسی) ضرابخانه‌های فعال در دوران خود را توصیف می‌کنند؛ برای دورهٔ صفوی، سیاحان اروپایی (شاردن، دلا واله، تاورنیه) ضرابخانهٔ اصفهان را در حال کار توصیف کرده‌اند.

ارجاع به گنجینهٔ ایران

گنجینهٔ ایران را می‌توان مانند هر اثر مرجع دیگری ارجاع داد. شکل پیشنهادی این است: گنجینهٔ ایران — سکه‌ها و اسکناس‌های ایرانی، https://persiantreasury.com، تاریخ مراجعه. به مدخل‌های منفرد می‌توان پیوند مستقیم داد. برای استفادهٔ آموزشی از نقل‌قول‌های کوتاه ارجاع لازم نیست، اما از آثار مشتق خواهش می‌کنیم سایت را ذکر کنند و پیوند بازگشت بدهند. برای حقوق تصاویر لطفاً به پیوند منبع هر مدخل کاتالوگ مراجعه کنید — تصاویر ویکی‌مدیا کامنز شرایط مجوز خود را دارند که ما به‌طور وفادار بازتولید می‌کنیم.