شخصیت‌ها

پادشاهان بر سکه‌های ایران

دو و نیم هزار سال شاهان، خلفا و سلاطینی که نام، تصویر یا فرمان‌هایشان بر سکه‌های ایران آمده است. هر بخش به فهرست سکه‌های دوران مربوطه پیوند دارد.

  • کوروش بزرگ
    شاهنشاه · ۵۵۹–۵۳۰ پ.م

    بنیان‌گذار شاهنشاهی. خود سکه ضرب نکرد و نقرهٔ توزین‌شده و سکهٔ لیدی در گردش بود.

  • داریوش بزرگ
    شاهنشاه · ۵۲۲–۴۸۶ پ.م

    اصلاح‌گر سکهٔ شاهنشاهی؛ معرفی دریک طلا و سیگلوس نقره با نقش شاه کمان‌دار.

  • خشایارشا
    شاهنشاه · ۴۸۶–۴۶۵ پ.م

    ادامهٔ نظام دریک/سیگلوس؛ بیشترین تولید سیگلوس تیپ ۲.

  • اردشیر دوم
    شاهنشاه · ۴۰۴–۳۵۸ پ.م

    سیگلوس‌های تیپ ۳ب و ۴ و رونق سکه‌های ساتراپ‌ها.

  • داریوش سوم
    شاهنشاه · ۳۳۶–۳۳۰ پ.م

    آخرین شاه هخامنشی؛ دریک‌های دوتایی تا پس از مرگش زیر فرمان مقدونی ضرب شد.

  • مهرداد یکم
    شاه بزرگ · ۱۷۱–۱۳۸ پ.م

    فاتح ماد و بابل؛ نخستین سکه‌های شاهنشاهی واقعی اشکانی.

  • مهرداد دوم
    شاهنشاه · ۱۲۱–۹۱ پ.م

    اولین کسی که عنوان «شاه شاهان» را پذیرفت؛ معرفی نگارهٔ تاج بلند.

  • فرهاد چهارم
    شاهنشاه · ۳۷–۲ پ.م

    بازگرداندن پرچم‌های رومی شکست‌خورده در کاره؛ ضرب گستردهٔ تتْرادراخم در سلوکیه.

  • بلاش یکم
    شاهنشاه · ۵۱–۷۸ م

    نخستین سکه‌های اشکانی با کتیبه‌های آرامی در کنار یونانی.

  • اردوان چهارم
    شاهنشاه · ۲۱۳–۲۲۴ م

    آخرین شاه اشکانی؛ در نبرد هرمزدگان از اردشیر یکم شکست خورد.

  • اردشیر یکم
    شاهنشاه · ۲۲۴–۲۴۲ م

    بنیان‌گذار شاهنشاهی ساسانی؛ معرفی استاندارد آتشدان بر پشت سکه.

  • شاپور یکم
    شاهنشاه · ۲۴۰–۲۷۰ م

    اسارت والریانوس امپراتور روم؛ دینارهای طلای یادبود از تیسفون.

  • بهرام گور
    شاهنشاه · ۴۲۰–۴۳۸ م

    دینارهای شرقی از سند و مرو؛ قهرمان حماسه و افسانهٔ ایرانی.

  • خسرو انوشیروان
    شاهنشاه · ۵۳۱–۵۷۹ م

    اصلاح درهم به استاندارد نازک و پهن با ضرب میلیونی.

  • خسرو پرویز
    شاهنشاه · ۵۹۰–۶۲۸ م

    طولانی‌ترین حکومت ساسانی؛ ده‌ها میلیون درهم از او باقی مانده است.

  • یزدگرد سوم
    شاهنشاه · ۶۳۲–۶۵۱ م

    آخرین شاه ساسانی؛ ضرب سکه پس از مرگش نیز تحت خلافت ادامه یافت.

اسلامی اولیه

مشاهدهٔ سکه‌ها ←
  • عبدالملک بن مروان
    خلیفهٔ اموی · ۶۸۵–۷۰۵ م

    اصلاح سکهٔ اسلامی در ۷۷ ق: دینار و درهم تماماً خطی، بدون تصویر.

  • هارون‌الرشید
    خلیفهٔ عباسی · ۷۸۶–۸۰۹ م

    اوج دینار طلای عباسی؛ تثبیت استاندارد فراامپراتوری.

  • عضدالدوله
    امیر آل‌بویه · ۹۴۹–۹۸۳ م

    احیای عنوان «شاهنشاه» بر درهم‌های ضرب‌شده در غرب ایران.

  • محمود غزنوی
    سلطان · ۹۹۸–۱۰۳۰ م

    درهم‌های دوزبانهٔ عربی-سنسکریت لاهور — نخستین سکه‌های هندو-اسلامی.

  • ملکشاه یکم
    سلطان سلجوقی · ۱۰۷۲–۱۰۹۲ م

    اوج ضرب دینار طلای سلجوقی در نیشابور و اصفهان.

مغول و تیموری

مشاهدهٔ سکه‌ها ←
  • غازان خان
    ایلخان · ۱۲۹۵–۱۳۰۴ م

    گرویدن به اسلام؛ اصلاح سکه به استاندارد یکپارچه در ایلخانی.

  • تیمور گورکانی
    امیر · ۱۳۷۰–۱۴۰۵ م

    ضرب سکه به نام خان‌های دست‌نشاندهٔ چغتای؛ پایه‌گذاری تنگهٔ نقرهٔ تیموری.

  • الغ‌بیگ
    سلطان تیموری · ۱۴۴۷–۱۴۴۹ م

    شاه-ستاره‌شناس سمرقند؛ تنگهٔ نقرهٔ پالایش‌یافته از هرات.

  • شاه اسماعیل یکم
    شاه ایران · ۱۵۰۱–۱۵۲۴ م

    بنیان‌گذار دولت صفوی؛ سکه‌های تبریز حاوی نام دوازده امام.

  • شاه تهماسب یکم
    شاه · ۱۵۲۴–۱۵۷۶ م

    ضرب گستردهٔ سکه از مشهد و تبریز؛ تثبیت تشیع دوازده‌امامی.

  • شاه عباس بزرگ
    شاه · ۱۵۸۸–۱۶۲۹ م

    معرفی عباسی نقره؛ انتقال پایتخت به اصفهان با ضرابخانهٔ بزرگ.

  • شاه سلطان حسین
    شاه · ۱۶۹۴–۱۷۲۲ م

    آخرین شاه مؤثر صفوی؛ ضرب سکه پس از سقوط اصفهان به دست افغان‌ها مدتی ادامه یافت.

افشاریه و زندیه

مشاهدهٔ سکه‌ها ←
  • نادر شاه افشار
    شاهنشاه · ۱۷۳۶–۱۷۴۷ م

    فاتح دهلی؛ ضرب روپیهٔ نقره از غنایم گورکانی در کابل و مشهد.

  • کریم خان زند
    وکیل‌الرعایا · ۱۷۵۱–۱۷۷۹ م

    عنوان «شاه» را نپذیرفت؛ سکه‌های شیراز، خوی و اصفهان به نام امام غایب.

  • فتحعلی شاه
    شاهنشاه · ۱۷۹۷–۱۸۳۴ م

    تومان‌های طلای شاخص تبریز، اصفهان و گنجه با ضرب‌های نوروزی پرنقش‌ونگار.

  • ناصرالدین شاه
    شاهنشاه · ۱۸۴۸–۱۸۹۶ م

    نخستین شاه ایرانی که سکهٔ ماشینی ضرب کرد؛ اصلاح نظام تومان/قران.

  • مظفرالدین شاه
    شاهنشاه · ۱۸۹۶–۱۹۰۷ م

    صادرکنندهٔ فرمان مشروطه ۱۹۰۶؛ سکه‌ها و اسکناس‌های بانک شاهی از دوران او.

  • احمد شاه
    شاهنشاه · ۱۹۰۹–۱۹۲۵ م

    آخرین شاه قاجار؛ به دست رضاخان، پادشاه آیندهٔ پهلوی، خلع شد.

پهلوی و جمهوری

مشاهدهٔ سکه‌ها ←
  • رضا شاه پهلوی
    شاهنشاه · ۱۹۲۵–۱۹۴۱ م

    معرفی ریال مدرن در ۱۹۳۲؛ ضرابخانهٔ تهران، تمام پول ملی را ضرب می‌کرد.

  • محمدرضا شاه پهلوی
    شاهنشاه آریامهر · ۱۹۴۱–۱۹۷۹ م

    اسکناس‌های یادبود ۲۵۰۰ سالهٔ شاهنشاهی و سری طلای پهلوی.

  • جمهوری اسلامی ایران
    · ۱۹۷۹ تا کنون

    بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، تمام سکه‌ها و اسکناس‌های ریالی امروز را منتشر می‌کند.