همه دوره‌ها
۱۷۸۹ – ۱۹۲۵ میلادی · ایران

سلسله قاجار

سکه قاجاری نشان شیر و خورشید، ضرب ماشینی (۱۸۷۷) و نخستین اسکناس‌های کشور (۱۸۹۰، بانک شاهنشاهی ایران) را معرفی کرد. واحدها: تومان (طلا)، قِران (نقره)، شاهی (مس).

یادداشت تاریخی

تومان فتحعلی‌شاه نخستین سکه ایرانی است که چهره یک حاکم را پس از دوران پیش از اسلام نشان می‌دهد.

ناصرالدین‌شاه ضرب ماشینی را در ۱۸۷۷ از ضرابخانه‌های وین و بروکسل، و سپس ضرابخانه جدید تهران معرفی کرد.

۱۸۹۰: بانک شاهنشاهی ایران با امتیاز بریتانیا نخستین کاغذی را منتشر کرد — انقلابی بانکی که در جنبش تنباکوی ۱۸۹۱ پایان یافت.

سکه‌های اواخر قاجار با تقویم خورشیدی و نشان شیر و خورشید ضرب می‌شدند.

ورودی‌های کاتالوگ

کاتالوگ · 11 ورودی

تومان طلای فتحعلی‌شاه
پلاک 01

تومان طلای فتحعلی‌شاه

فتحعلی‌شاه قاجار

تاریخ
1797–1834 CE
فلز
طلا
وزن
~6.09 g
ضرابخانه
تبریز (همچنین تهران، اصفهان)

روی سکهکتیبه فارسی خوشنویسی‌شده.

پشت سکهضرابخانه و تاریخ.

تومان طلای سنگین — نخستین تیپ‌های ایرانی شامل چهره پس از ۱۱۰۰ سال در نشرهای مرتبط.

منبع · Commons – Fath-Ali Shah toman
نقره فتحعلی‌شاه — ضرابخانه گنجه
پلاک 02

نقره فتحعلی‌شاه — ضرابخانه گنجه

فتحعلی‌شاه قاجار

تاریخ
Early 19th century
فلز
نقره
وزن
~4.6 g
ضرابخانه
گنجه (قفقاز)

روی سکهکتیبه فارسی با عنوان شاه.

پشت سکه«ضرب گنجه» با تاریخ هجری.

در ضرابخانه گنجه در مرز پرتنش قفقاز ضرب شد — این شهر طی پیمان گلستان (۱۸۱۳) به امپراتوری روسیه واگذار شد و ضرب قاجاری در آن پایان یافت. ۱ تومان = ۱۰ قِران = ۱۰۰۰ دینار.

منبع · Commons – Fath-Ali Shah, Ganja
۱۰ تومان طلای قاجار (۱۳۱۴ ق.)
پلاک 03

۱۰ تومان طلای قاجار (۱۳۱۴ ق.)

دوره مظفرالدین‌شاه

تاریخ
c. 1896 CE
فلز
طلا
ضرابخانه
تهران

روی سکهشیر و خورشید با تاج، ارزش و تاریخ.

پشت سکهکتیبه فارسی.

از بزرگ‌ترین واحدهای طلای قاجار. مظفرالدین‌شاه قانون اساسی را در ۱۹۰۶ امضا کرد.

منبع · Commons – Iran 10 Toman 1314
تومان طلای محمدعلی‌شاه
پلاک 04

تومان طلای محمدعلی‌شاه

محمدعلی‌شاه قاجار

تاریخ
1907–1909 CE
فلز
طلا
ضرابخانه
تهران

روی سکهنیم‌تنه شاه.

پشت سکهشیر و خورشید در تاج گل با تاریخ هجری.

سلطنت کوتاه محمدعلی‌شاه با تلاش او برای الغای مشروطه شناخته می‌شود؛ در ۱۹۰۹ خلع و به تبعید روسیه فرستاده شد.

منبع · Commons – Mohammad Ali Qajar Toman
احمدشاه قاجار — ضرابخانه تهران
پلاک 05

احمدشاه قاجار — ضرابخانه تهران

احمدشاه قاجار

تاریخ
1909–1925 CE
فلز
نقره
ضرابخانه
تهران

روی سکهنیم‌تنه جوان شاه.

پشت سکهشیر و خورشید با تاج، ارزش و تاریخ شمسی.

آخرین شاه قاجار — در ۱۱ سالگی تاج‌گذاری کرد، در ۱۳۰۴ توسط رضاخان خلع شد. سکه‌های ماشین‌ضرب تهران تاریخ هجری شمسی دارند.

منبع · Commons – Ahmad Shah Qajar, Tehran
بانک شاهنشاهی ایران — یک تومان (۱۹۰۶)
پلاک 06

بانک شاهنشاهی ایران — یک تومان (۱۹۰۶)

دوره مظفرالدین‌شاه

تاریخ
1906
فلز
کاغذ
ضرابخانه
بانک شاهنشاهی ایران (چاپ Bradbury Wilkinson لندن)

روی سکهنشان شیر و خورشید؛ ارزش به فارسی و انگلیسی؛ تنها در شعبه صادرکننده قابل پرداخت.

پشت سکهروهم‌چاپ شعبه و شماره‌های سریال.

نخستین ارز کاغذی واقعی ایران: بانک شاهنشاهی با امتیاز بریتانیا از ۱۸۹۰ اسکناس منتشر کرد و هر شعبه (تهران، تبریز، اصفهان، بوشهر، یزد، مشهد، رشت، شیراز، کرمانشاه) اسکناس‌های غیرقابل تعویض خود را صادر می‌کرد.

منبع · Commons – Imperial Bank One Toman 1906
اسکناس ۱ تومانی ناصرالدین‌شاه (نمونه)
پلاک 07

اسکناس ۱ تومانی ناصرالدین‌شاه (نمونه)

ناصرالدین‌شاه قاجار

تاریخ
c. 1890
فلز
کاغذ
ضرابخانه
بانک شاهنشاهی ایران

روی سکهچهره ناصرالدین‌شاه با نشان شیر و خورشید.

پشت سکهمتن فارسی و انگلیسی؛ بند پرداخت شعبه.

کوچک‌ترین واحد از نخستین سری اسکناس‌های ایرانی.

منبع · Commons – Naser al-Din 1 Toman specimen
اسکناس ۱۰ تومانی ناصرالدین‌شاه
پلاک 08

اسکناس ۱۰ تومانی ناصرالدین‌شاه

ناصرالدین‌شاه قاجار

تاریخ
c. 1890–1923
فلز
کاغذ
ضرابخانه
بانک شاهنشاهی ایران

روی سکهچهره شاه، واحد ارزش، قاب گیوشه آراسته.

پشت سکهجزئیات شعبه و سریال.

اسکناس میان‌رده بانک شاهنشاهی؛ ۱۰ تومان قابل پرداخت در تهران در تبریز پذیرفته نمی‌شد.

منبع · Commons – Naser al-Din 10 Toman
اسکناس ۲۵ تومانی ناصرالدین‌شاه (نمونه)
پلاک 09

اسکناس ۲۵ تومانی ناصرالدین‌شاه (نمونه)

ناصرالدین‌شاه قاجار

تاریخ
c. 1890
فلز
کاغذ
ضرابخانه
بانک شاهنشاهی ایران

روی سکهچهره شاهی، واحد ارزش.

پشت سکهروهم‌چاپ شعبه.

اسکناس با واحد بالای بانک شاهنشاهی — معادل یک حقوق سالانه متعارف در زمان انتشار.

منبع · Commons – Naser al-Din 25 Toman specimen
یک تومان بانک شاهنشاهی — روهم‌چاپ شعبه یزد
پلاک 10

یک تومان بانک شاهنشاهی — روهم‌چاپ شعبه یزد

ناصرالدین / اواخر قاجار

تاریخ
c. 1890–1923
فلز
کاغذ
ضرابخانه
بانک شاهنشاهی ایران – شعبه یزد

روی سکهچهره شاه؛ روهم‌چاپ «قابل پرداخت در یزد».

پشت سکهشماره‌های سریال.

نمونه‌ای بازمانده که ماهیت شعبه‌محور پول کاغذی اولیه ایران را نشان می‌دهد.

منبع · Commons – Naser al-Din 1 Toman, Yazd
مظفرالدین‌شاه — ضرابخانه تهران
پلاک 11

مظفرالدین‌شاه — ضرابخانه تهران

مظفرالدین‌شاه قاجار

تاریخ
1896–1907 CE
فلز
نقره
ضرابخانه
تهران (ضرب ماشینی)

روی سکهنشان شیر و خورشید در تاج گل با تاج بالا؛ ارزش و تاریخ هجری.

پشت سکهنام و عنوان شاه به خط نستعلیق فارسی.

مظفرالدین‌شاه قانون اساسی ۱۹۰۶ را که نخستین مجلس ایران را برپا کرد امضا کرد، و این او را آخرین پادشاه مطلقه قاجار ساخت. سکه ماشین‌ضرب تهران او در قِران و تومان استاندارد گردش اواخر قاجار را تعیین کرد.

منبع · Commons – Mozaffar al-Din Shah, Tehran