نگهداری و حفاظت سکههای باستانی
قابهای خنثی، رطوبت پایدار، بیماری برنز و مرزهای روشن آنچه یک مجموعهدار هرگز نباید با سطح سکه بکند.
نکتههای کلیدی
- رطوبت هدف
- کمتر از ۴۰ درصد
- موادی که باید پرهیز کرد
- پیویسی، چوب درماننشده، کش
- تهدید فعال
- بیماری برنز (پودر سبز روشن)
- قاعدهٔ طلایی
- تثبیت کنید، زیباسازی نکنید
محیط بیشتر کار را انجام میدهد
تقریباً همهٔ آسیبهای قابل پیشگیری از سه منبع میآید: رطوبت، پلاستیکهای واکنشپذیر و دست زدن. اگر این سه مهار شود، مجموعه در همان وضعیتی که خریدهاید باقی میماند.
- رطوبت نسبی را زیر ۴۰ درصد نگه دارید و سیلیکاژل را منظم تعویض کنید.
- محل خنک و پایدار، دور از دیوار بیرونی، زیرشیروانی و زیرزمین انتخاب کنید.
- هرگز از قابهای نرم پیویسی استفاده نکنید؛ لایهٔ سبز چسبنده بهجا میگذارند.
- از قاب مایلار، پلیاتیلن یا پلیپروپیلن و کشوهای پوشیده با مقوای بدون اسید استفاده کنید.
- از چوب بلوط و چوبهای تانندار در کابینت بپرهیزید.
- سکه را از لبه، روی سطح نرم و با دست خشک یا دستکش نیتریل بردارید.
بیماری برنز: تنها وضعیت اضطراری
لکههای پودری سبز روشن روی سکهٔ مسی پاتین نیست؛ خوردگی فعال کلریدی است و به بقیهٔ سکه و سکههای همسایه سرایت میکند.
- 1سکه را بیدرنگ در ظرفی جدا و خشک قرنطینه کنید.
- 2از ناحیههای آسیبدیده عکس بگیرید تا روند پیشرفت سنجیده شود.
- 3رطوبت را بهشدت پایین بیاورید؛ خشکی بهتنهایی واکنش را متوقف میکند.
- 4برای قطعات باارزش بهجای درمان شیمیایی خانگی به مرمتگر مراجعه کنید.
- 5پس از تثبیت، هر سه ماه بازبینی کنید.
اسکناس و اسناد
- صاف و در پوشش پلیاستر بدون اسید نگه دارید؛ هرگز برای جا شدن تا نزنید.
- دور از نور روز؛ جوهر اسکناسهای قاجار و پهلوی برای همیشه محو میشود.
- پارگی را با چسب نواری ترمیم نکنید؛ مرمتگر تقریباً همهچیز جز چسب را برمیگرداند.
- از جعبههای مقوایی گازساز دوری کنید.
پرسشهای پرتکرار
آیا سکهٔ تازهخریده را تمیز کنم؟
خیر. تمیزکاری رایجترین راه نابودی ارزش است. محیط را تثبیت کنید و کار شیمیایی یا مکانیکی را به مرمتگر بسپارید.
آسیب پیویسی را چگونه بشناسم؟
لایهای سبز و اندکی چسبناک، بیشتر در گودیهای نقش. با پاتین طبیعی مات و سخت و با پودر روشن بیماری برنز فرق دارد.
آیا صندوق امانات بانک جای مناسبی است؟
برای امنیت بله، اما رطوبت آن اغلب کنترلشده نیست؛ سکهها را در ظرف دربسته با رطوبتسنج بگذارید.
راهنماهای مرتبط
ریختگی، سنبهٔ انتقالی، یادگاریهای توریستی و نشانهای ضرابخانهٔ دستکاریشده — آزمونهایی که اصل را از بدل جدا میکند.
چگونه یک مجموعهٔ منسجم از سکههای ایرانی بسازیم: انتخاب موضوع، تعیین بودجه، خرید مسئولانه و ثبت پیشینهٔ مالکیت از نخستین قطعه.
از بانک شاهنشاهی تا بانک مرکزی: ناشران، سرمهرهای ۱۳۵۷، اسکناسهای جایگزین و راه ساختن یک سری کامل.